7 juli 2019

Ieder jaar krijgen wereldwijd 400.000 mensen een hersentumor. Hiervoor bestaat nog geen goede behandeling voor, de meeste patiënten overlijden binnen vijf jaar. Ook bij honden en katten komen hersentumoren regelmatig voor. Een grote onderzoeks-groep in Nederland is daarom bezig met het ontwikkelen van een nieuwe therapie: de tumor bestralen van binnenuit. Diergeneeskundestudent Lieke Ruven maakt deel uit van deze groep en vertelt over het onderzoek.

Bekijk de originele publicatie in het magazine Vetscience.

Onderzoeker met spuit radioactief holmium

De nieuwe therapie ondervangt de nadelen van huidige therapieën. Ruven vertelt: “Operatief verwijderen van hersentumoren is meestal niet mogelijk vanwege de lastige locatie. Ook reageren de tumoren vaak slecht op chemotherapie en geeft bestraling bijwerkingen.” De nieuwe vorm van stralingstherapie gebruikt kleine bolletjes met de radioactieve stof holmium erin. “De straling van deze bolletjes dringt slechts 9 millimeter diep door in weefsel. Wanneer de bolletjes in een tumor worden gespoten, bestralen zij het weefsel dus heel lokaal. Dat maakt het mogelijk om in één keer een hoge dosis straling toe te dienen, met minimale bijwerkingen voor de patiënt.”

Het doel is om met die ene dosis de tumor volledig te vernietigen. De therapie wordt toegepast onder een CT- of MRI-scan, zodat de arts precies kan zien waar hij of zij de bolletjes inspuit.

Radioactief

Voor dit onderzoek werken we samen met verschillende partners. “We werken allemaal aan belangrijke aspecten die uiteindelijk bij elkaar komen.” Quirem Medical BV ontwikkelt en produceert zowel de bolletjes als software voor het monitoren van de behandeling. Vervolgens bestraalt het Reactor Instituut in Delft de bolletjes om ze radioactief te maken. Ook de TU Delft werkt mee; zij ontwikkelen een stuurbare naald voor de precieze injectie in hersentumoren. En het Radboudumc houdt zich bezig met het ontwerpen van de behandelprocedure. Denk daarbij aan de CT/MRI-geleide plaatsing van de naald, gecontroleerd inspuiten van de bolletjes en vervolgens het waarnemen van die bolletjes op CT/MRI om de radioactieve dosis in de tumor te controleren.

“Ons doel is de tumor volledig te vernietigen met een minimale dosis straling”

Injecteren

Ook onze onderzoekers dragen bij aan de ontwikkeling van het behandelprotocol. “Ik onderzoek hoe verschillende aspecten de verspreiding van de bolletjes in de tumor beïnvloeden, bijvoorbeeld naaldlengte, naalddikte en dragervloeistof. Dat is de vloeistof waar de bolletjes in zitten die we in de tumor spuiten. Omdat de bolletjes relatief zwaar zijn, zakken ze in een normale waterige vloeistof snel naar beneden. Om ervoor te zorgen dat de bolletjes zich goed verspreiden in de tumor, hebben we een dragervloeistof nodig waarin de bolletjes lang genoeg blijven zweven om goed te kunnen injecteren. Aan de andere kant moet die vloeistof veilig zijn om in te spuiten. Er is veel voorbereidend werk nodig voordat er een standaard behandelprotocol is en we kunnen beginnen met injecteren.”

Eerste behandeling

Na al het voorbereidende werk is de therapie nu bijna klaar voor de behandeling van hersentumoren. Voorafgaand aan toepassing in de humane geneeskunde wordt de therapie eerst voor dierpatiënten ontwikkeld en gebruikt. Eerder werd holmium al experimenteel gebruikt in honden, katten en mensen met hoofd- en halstumoren. “Dit waren patiënten in de terminale fase, maar de therapie gaf hen verlichting omdat de tumor zo in formaat afneemt. We zagen bijvoorbeeld bij de eerste veterinaire patiënt, een hond, dat de neurologische verschijnselen afnamen na de behandeling. De behandeling van hersentumoren met deze therapie bij mensen ligt echt nog in de toekomst. Met veterinaire patiënten gaan we dit jaar nog beginnen, dat durf ik al wel te zeggen.”